Wu Quanyou'nun Kökeni

Usta Weng Wenbin, 1989 yılında "Taiji Dünyası" köşesinin üçüncü sayısında "Taiji ustası Quanyou'nun soyadı Wu Değildir" başlıklı bir makale yayınladı. Makalede şu ifade yer alıyor: "Yerli Wushu camiasındaki bazı kişiler, Wu stil Taijiquan'in ünlü ustası Wu Jianquan'ın babası Quan You'yu yanlışlıkla 'Wu Quanyou' olarak adlandırıyor." Durum böyle değil. Quan You bir Mançu'ydu ve Çinli soyadını benimsemedi, bu yüzden ona nasıl "Wu Quanyou" denilebilir? Bu, insanların öznel yargılarından kaynaklanan yanlış bir isimdir.
Quan You, yaşamı boyunca hiçbir zaman "Wu Quanyou" olarak anılmamıştır. Ancak, "Wu Quanyou" isminin yanlış bir isim olarak kabul edilemeyeceğine inanılmalıdır. Bu, öznel bir yargıdan kaynaklanan hatalı bir isim değil, tarihsel bir temele dayanmaktadır.
1- Wu Jianquan'ın ikinci oğlu Wu Gongzhao, "Wu Ailesi Taijiquan" (Hong Kong, 1980) adlı kitabında şöyle demiştir: "Wu ailesinin ilk jenerasyon ustası Wu Quanyou, Yang Luchan'ın yanında eğitim görmüş ve daha sonra Luchan'ın oğlu Banhou'nun öğrencisi olmuştur." Dahası, kitapta "Taiji Metotu Öğretileri" el yazması için kendi el yazısıyla yazdığı şu not da yer alıyor: "Bu kitap, atam Wu Quanyou'nun, ustanın öğrencisi olduktan sonra usta Banhou tarafından bana öğretildi..." Wu Gongzao, Quanyou'nun torunuydu ve ailesinin uzun bir öğrenim geçmişi vardı. "Wu Quanyou" diye böyle rastgele yazmış olması mümkün değil.
2- 1930'ların ortalarında, Chen Zhenmin ve Ma Yueliang tarafından derlenen "Wu Jianquan'ın Taijiquan'i" adlı kitapta ayrıca "Taijigong Sistem Tablosu (I)" içinde "Wu Quanyou" da yazılmıştır. Ma Yueliang'ın atalarının soyadı Hui idi ve Hui ailesi bir klan olarak birlikte yaşıyordu. 5. amcası Hui Xinwu, Genel Müfettişlik görevini üstlenmiş ve Jiumen Komutanı (şimdiki Pekin Garnizonu komutanına eşdeğer) olarak görev yapmış, oldukça saygın bir kişiydi. Bu nedenle, o dönemde insanlar onun evine "Hui Konutu" adını vermişlerdir. Hui Konutu'da okçuluk eğitim alanı (yani, dövüş sanatları uygulama alanı) bulunmaktadır. Yang Luchan emekli olup memleketine döndükten sonra, Quan You Mançu sancak kampından ayrıldı ve 1902'deki ölümüne kadar uzun yıllar okçuluk akademisinde dövüş sanatı dersleri verdi. Okçuluk akademisinde, Yang ailesinin baba ve oğul olarak uyguladığı çeşitli stilleri birleştirerek kendi Taiji stilinin formunu oluşturdu ve bu da ününü büyük ölçüde artırdı. Wu Jianquan, Okçuluk Akademisi'nde de büyük başarılar elde etti (öğretmenler Ma Yueliang ve Wu Yinghua'ya göre). Yukarıdakilerden de anlaşılacağı üzere, Wu ve Ma aileleri yakın bir ilişkiye sahipti ve son derece yakınlardı. Dahası, Ma Yueliang, Wu Jianquan'ın damadıydı, bu nedenle "Wu Quanyou" ifadesini herhangi bir dayanak olmadan kullanmış olması olası değildir. Dahası, "Wu Jianquan'ın Taijiquan'i" yayımlandığında Wu Jianquan hala hayattaydı. Ma Yueliang, "Önsöz (I)" bölümünde şöyle demiştir: "Ustamın onayını aldıktan sonra bu kitabı kaleme aldım." Bu kitabın tamamlandıktan sonra Wu Jianquan tarafından incelenmiş olması muhtemeldir. Eğer bu kadar ciddi hatalar varsa, Wu Jianquan bunları nasıl belirtmemiş olabilir?
3- Xu Zhiyi, Wu stil Taijiquan (1958 baskısı) adlı kitabının önsözünde şöyle demiştir: “Wu'nun (Wu Jianquan'a atıfta bulunarak - yazarın notu) Taijiquan'i, babası Wu Quanyou tarafından öğretilmiştir. Xu Zhiyi, 1920 yılında Wu Jianquan'dan zanaatını öğrenmeye başladı ve uzun yıllar onun yanında eğitim gördü. 1927 yılında "Taijiquan'a Kısa Bir Giriş" adlı eseri kaleme aldı ve hayatını Wu stil Taijiquan'i öğretmeye ve araştırmaya adadı. "Wu Stil Taijiquan" adlı kitabı, tamamlanmasından bu yana birçok kez yeniden basılmış ve toplamda 300.000'den fazla kopya satmıştır. Günümüzde Wu Stil Taijiquan öğrenimi için bir model teşkil etmektedir. Onun gibi tanınmış bir Wu stil Taijiquan ustası, uzmanlar arasında alay konusu olmamak için Quan You'ya Wu soyadını vermeden önce dikkatlice düşünmeden hareket etmezdi.
Bahsi geçen Wu stil Taijiquan ustalarının hepsi o dönemdeki soyadı değişikliğine şahit olmuşlardır. O zamanki durumu biliyor olmalılar ve böylesine bariz bir hata yapmaları son derece düşük bir ihtimaldir.
Bu konuyu daha da açıklığa kavuşturmak için Wu stil Taijiquan ustası Wu Yaozong'u ziyaret edildi. Wu 83 yaşında, parlak ve delici gözlere ve gür bir sese sahip. Akıcı bir şekilde Pekin lehçesi konuşuyor: "Bu konuyu gerçekten anlamak için, o dönemin sosyal ve tarihi bağlamına aşina olmak gerekir. Mançular isimleri soyadı olarak kullanırlardı ve her neslin kendi soyadı vardı. Örneğin, kıdemli öğrenci arkadaşım Ma Yueliang'ın babasının adı Hui Chang'dı, ancak Mançu Majia klanına mensuptu, bu nedenle ailesi Çinli soyadlarını benimsediğinde Ma klanına geri döndüler. Aynı durum Wu ailesi için de geçerlidir. Quan You'nun soyadı Quan'dır (Wu Jianquan'ın asıl adı "Aishen" idi ve Quan soyadı yoktu), ancak o Mançu Ujahala klanına mensuptur (fonetik olarak). Xinhai Devrimi'nden sonra, Aisin Gioro ailesi de dahil olmak üzere çok sayıda Qing hanedanı prensi ve soylusu halk arasına karışarak Han Çinlileriyle bütünleşti. Sosyal önyargılardan ve çeşitli sorunlardan kaçınmak için bazıları soyadlarını Jin, bazıları Luo olarak değiştirdi. Bir süre Mançuların soyadlarını Çinli soyadlarıyla değiştirmesi moda haline geldi. Bu nedenle Ujahala klanı da soyadlarının Çinli telaffuzunu benimsemiştir ve bu da Wa Wu olarak çevrilir. O dönemde Quan You'nun neslinden tüm klan üyeleri Wu soyadını benimsemişti. Eğer Quan You o zaman ölmemiş olsaydı, o da doğal olarak Wu soyadını alırdı. Atalarımın memleketine dönüş söz konusu olduğuna göre, ona Wu Quanyou diye hitap edilmesinin kabul edilemez olduğu nasıl söylenebilir? Çinli soyadını almadan önce adım Wenyi idi. Soyadımı değiştirdikten sonra adım Wu Gongzhan oldu ve nezaket ismim Jingxiu idi. Wu Yaozong, babamın bana verdiği bir isim olup, atalarına şan getirmek anlamına gelir. Çin halkı çok güçlü bir aile bağlarına sahiptir ve genellikle soylarını kolay kolay terk etmek istemezler. Bu durum, soyadlarından bahsetmeye gerek bile yok, genellikle isimlerine de yansır. Değişse bile, bazı temel nedenler kalacaktır; aksi takdirde, neden en başından beri Zhang veya Li yerine Wu soyadını kullanmakta ısrar etsinler ki?
Yukarıdaki koşullar göz önüne alındığında; "Wu Quanyou"nun insanların varsayabileceği bir şey olmadığı sonucu doğrudur. Bir adım geri çekilip Quan You'nun torunlarının Wu soyadını kabul etmeye istekli olduklarını varsaysak bile, dışarıdan kimse itiraz edemez, çünkü bu sonuçta onların "aile meselesidir".
Aslında "Wu Quanyou" olarak adlandırılmak olumlu bir anlam taşır. Bu sayede, Quan You'nun stilinin diğer dalları Wu dövüş stili altında birleştirilebilir. Aksi takdirde, buna ne denmeli? "Quan Stil" mi? Bu, Wu stil Taijiquan'in kökenlerini ve gelişimini açıkça karmaşıklaştırır. Örneğin, Wang Maozhai – Yang Yuting – Wang Peisheng; Chang Suting – Chang Yunjie; Liu Caichen – Li Xianwu, vb. hepsi aynı soyun dallarıdır. Wu Jianquan'ın soyuna ait değillerdir, ancak hepsi oybirliğiyle kendilerini "Wu Stil" olarak adlandırırlar. Eğer "Wu Quanyou" olmasalardı, Wu stil olarak adlandırılabilirler miydi?
Kısacası, "Wu Quanyou" adı, sosyal, tarihi ve geleneksel faktörlerle şekillenmiş, sağlam temellere dayanan bir isimdir. On yıllardır birçok insan onu bu şekilde anmıştır ve bu, kabul görmüş ve eleştirilemez bir sonuç haline gelmiştir.
Bu makaleyi yazdıktan sonra, bir Taijiquan değişim toplantısında Wu Jianquan'ın en büyük kızı ve 85 yaşında bir Wu stil Taijiquan ustası olan Wu Yinghua ile karşılaştım ve ona bu konu hakkında sorular sordum. Bayan Wu'nun gümüş rengi, gür saçları ve nazik bir ifadesi vardı. Gülümsedi ve şöyle dedi: "Basitçe söylemek gerekirse, ailemizin soyadı her zaman Wu olmuştur. Wu Gongzao ve diğerlerinin söyledikleri doğru ve birbirimize bu şekilde hitap etmek tamamen kabul edilebilir."

关于吴全佑的由来

1989年第三期《太极天地》栏目中发表了翁文斌先生《太极名家全佑并非姓吴》一文。文中说：“国内武术界有人将吴式太极名家吴鉴泉之父全佑先生误称‘吴全佑’。其实不然。全佑系满族人，并未从汉姓，又怎么能称他为‘吴全佑’，是人们的主观判断得出的错误叫法。”
全佑生前确实未曾叫“吴全佑”。但笔者以为“吴全佑”不能算误称，这不是人们主观判断得出的错误叫法，而是有来由的。
（一）吴鉴泉的次子吴公藻先生在《吴家太极拳》(香港1980年版)一书中说：“吴家第一代宗师吴全佑受业于杨露禅，后拜露禅之子班候为师。”又，书中有他为《太极法说》抄本题词的手笔：“此书乃先祖吴全佑府君拜门后由班候老师所授……”吴公藻是全佑的嫡孙，家学渊源，他决不会随随便便就写成“吴全佑”。
（二）30年代中期，在陈振民、马岳梁先生编著的《吴鉴泉氏的太极拳》一书的《太极功系表（一）》中也写有“吴全佑”。马岳梁先生的父辈姓惠，惠家聚族而居。他五伯父惠新吾官居督察御史，任九门提督（相当于今之北京街戌司令）之职，很有声望。因之当时人称他家为“惠宅”。惠宅有箭院（即练武场）。全佑在杨露禅告老还乡后脱离旗营，长年设馆于箭院授拳，直至1902年去世。在箭院，他融会杨氏父子的大小架式为一体，自创了太极功架，名望大盛。吴鉴泉也是在箭院功成名就的（据马岳梁，吴英华两位老师述说）。从上看来吴马两家关系密切，是非同一般的通家世好，而马岳梁先生又是吴鉴泉的东床，因此不会毫无根据的称“吴全佑”。再说《吴鉴泉氏的太极拳》出版之时，吴鉴泉还健在。马岳梁先生在《自序（一）》中说：“嗣征得师之同意，因草是篇。”可想此书写成后必经吴鉴泉过目。若有此等大谬，吴鉴泉岂能会不予指正?
（三）徐致一先生在《吴式太极拳》（1958年版）一书的《前言》中说：“吴先生（指吴鉴泉——笔者注）的太极拳是由他父亲吴全佑先生所传授的。”徐致一1920年就从吴鉴泉学艺，追随多年。 1927年就著有《太极拳浅说》一书，一生从事吴式太极拳的教学、研究。他的《吴式太极拳》成书后多次再版，总共发行了三十余万册，是现今学习吴式太极拳的范本。象他这样一位较有名望的吴式太极拳家，不可能不假思索就给全佑冠以吴姓，贻笑方家。
以上几位吴式太极拳名家都是当初改姓时的见证人应该了解当时的情况，想来绝不至于他们都把这显而易见的事情搞错。
为了追一步弄清这件事情，笔者走访了吴式太极拳家吴耀宗先生。吴先生已83岁高龄，两目炯炯有神，声若洪钟。他用一口标准的北京话说：“谈这个问题应该知道当时的社会历史情况，才能有深切的了解。满族人是指名为姓，一代一个姓。譬如我师兄马岳梁的父亲叫惠昌，但贯属满族马佳氏，故他家在从汉姓时归宗姓马。吴家也同样，全佑姓全(吴鉴泉原名”爱绅“并不姓全)却贯属满族乌佳哈拉氏（音）。辛亥革命以后，清宗室爱新觉罗氏子孙等王公贵族大量散流到民间与汉人混为—体。为免社会偏见和各种麻烦，有改姓金的，也有改姓罗的等等，一时满族改汉姓成为一种时尚。所以乌佳哈拉氏也取汉音姓，译娃吴。当时与全佑同辈的族人都归宗姓了吴。设若当时全佑未曾去世，理所当然也要姓吴。既然是归宗，称之为‘吴全佑’怎么能说不可以呢?在未从汉姓前我名叫文义，改姓后名吴公展、号敬修。吴耀宗是我父亲给我另取的名，即光宗耀祖的意思。中国人家族观念极强，在一般情况下不肯轻易背宗离祖，这在名字上往往就可能反映出来，更不要说姓氏了。即使改了也会留下一定的根由，否则当初为什么不姓张、姓李而一定要姓吴呢?”
根据上述的各种情况来看；吴全佑”并不是人们想当然得出的结果。退一步讲，不管是什么原因，假定全佑的子孙后辈愿意让全佑归以吴姓，外人也不能加以非议，这毕竟是他们的“家事”。
事实上称为“吴全佑”有他积极的意义。因为这样能把全佑传下的其他支流统一在吴式拳下。否则称呼什么呢?“全式”?显然要使吴式太极拳源流复杂化了。例如：王茂斋——杨禹廷——王培生；常速亭——常云阶；刘彩臣——李先五等支流，他们都不属于吴鉴泉一支，但他们都不约而同的称为“吴式”，假若不是“吴全佑”，他们能称吴式么?
总之，称为“吴全佑”是有根有据的，这是社会、历史、风俗等方面因素形成的，数十年来不少人都这样称呼，这已经成为一种定论，是无可非议的事情。
此文写成后，笔者在一次太极拳交流会上遇到了吴鉴泉长女、85岁的吴式太极拳家吴英华老师，也向她请教了这件事情。吴老师满头银发、神态慈祥。她微笑着说：“简单讲吧，应该说我们家祖上就是姓吴，吴公藻等人的说法是对的，完全可以这样称呼。”