Geleneksel Çin Tıbbı

Jung Yi, geleneksel Çin tıbbı anlamına gelir. Çin tıbbının teorik sisteminin oluşumu eski Çin felsefesi ile yakından bağlantılıdır. Çin tıbbı 4500 yıl önce Sarı İmparator Wong Dai (2697-2596) tarafından Noi Ging (iç klasiği) eseriyle kurulmuştur. Çin tıbbının kurucuları Hin Yuen Wong Dai, San Nung Si, Lei Si Jan, Jeung Jung Ging vb. doktorlarıdır. Çin tıbbının teorik sisteminin oluşumu eski Çin felsefesi ile yakından bağlantılıdır. Geleneksel Çin tıbbı, Çin halkının uzun süreli tedavi ve yaşam pratiğini durmadan biriktirmesi ve tekrar özetleyerek adım adım şekillendirerek kendisine özgü teori tazından oluşan tıp sistemidir.
Geleneksel Çin tıbbı, Çin’in diğer etnik halklarının tedavi yöntemlerinin bütünüdür ve Hon Juk Yi Hok (Çin halkı tıbbı), Chong Juk Yi Hok (Tibet halkı tıbbı), Mung Gu Juk Yi Hok (Moğol halkı tıbbı), Wai Ng Yi Juk Yi Hok (Uygur halkı tıbbı) gibi halkların tıp yöntemlerinden oluşur. Geleneksel Çin tıbbında, en kalabalık olan Hon halkının nesillere ulaşan metinleri ve tarihi kültürünün geçmişiyle Hon halkı tıbbı, dünyada en büyük etkiye sahiptir. 19. yüzyılda batı tıbbının Çin’e girmesiyle, Hon halkı tıbbına Jung Yi, batının tıbbına ise Sai Yi denildi. Geleneksel Çin tıbbında, Hon halkı tıbbı tarihte en uzun geçmişiyle, pratik deneyimlere ve bol teorik anlayışa sahiptir. Çin tıbbının kaynağı, Çin’in Wong Ho (sarı nehir) havzasıdır ve en erken kurulan akademik sistemdir. Çin tıbbı, uzun bir süreç içerisinde tarihi farklılıklarla ortaya çıkmış, bir çok doktorun olmasından dolayı, sayısız okul ve klasikler oluşmuştur.
3000 yıl önce, Yan Seung (mö.1324-mö.1066) dönemi kemik yazıtlarına göre Çin, tedavi ve sağlık ile ilgili bir düzine hastalık kayıtlarına sahiptir.
Jau (mö.1066-mö.221) döneminde, Mong (gözlemleme), Man (işitme), Man (soruşturma) ve Chai (kesme)’den oluşan teşhis yöntemleri ile bitkisel ilaçlar, akupunktur, cerrahi gibi yöntemler kullanılmaya başladı.
Chun (mö.221-mö.206) ve Hon (mö.206-ms.220) dönemlerinde, “Wong Dai Noi Ging” (Sarı İmparator İç Klasiği) sistemi teorileri ile şekillendi. Bu kitap, günümüze ulaşan en eski klasiktir ve Çin tıbbı teorilerinin kaynağıdır. Jeung Jung Ging’in eseri “Seung Hon Jap Beng Lun” (ateşli hastalıklar tezi)’nde özel yorumlar ile sayısız hastalığın tenkitli teşhisi ve tedavisi ilkelerini içermektedir, bu eser gelecek nesiller için klinik gelişimine temel olmuştur.
Hon (mö.206-ms.220) dönemi, bilimde yüksek seviyeye sahiptir. “Sam Gwok Ji” (3 krallık kayıtları)’ da, ünlü doktor Wa Ta’nın bulduğu, bütün vücut anestezisi olan Ma Fak San, cerrahi işlemlerde kullanmaya başlandı.
Ngai, Jun, Nam Bak (220-581)’ den Sui, Tong (581-907)’a kadar 5 dönemde, nabız teşhisinde üstün başarılar sağlandı.
Jun (936-946) döneminin ünlü doktoru Wong Suk’un eseri Mak Ging (damar klasiği)’ nde 24 çeşit damar özetlenmiştir. Bu kitabın Çin tıbbı üzerinde büyük bir etkisi vardır ve aynı zamanda Çin dışına da yayılmıştır. Bu dönemde, tıbbı uzmanlıklar olgun hale gelmiştir. Akupunktur eseri “Jam Gau Gap Yuet Ging (akupunkturun ilk ve diğeri klasiği); “Bo Buk Ji” (barındırmanın sadeliği) ve “Jau Hau Fong” (dirseğin arkası) Dan noktasını temsil eden eserlerdir. Bitkisel ilaç alanında “Lui Gung Bau Jek Lun” (gülle kızartması tezi); cerrahi alanda “Lau Guen Ji Gwai Wai Fong” (Lau Guen Ji’nin hayalet kaybetme yöntemi), “Jue Beng Yuen Hau Lun” (çeşitli hastalıkların kaynağının koşulları tezi) hastalık sebepleri eseri, “Lo Sun Ging” (çocuk kafatasının tepesi klasiği) çocuk ihtisası eseri; “San Sau Bun Cho” (yeni budama temel bitkiler) dünyanın ilk bitki sözlüğü; göz ihtisası eseri “Ngan Hoi Jeng Mei” (gümüş renginde artan zarifliği azalan) gibi. Buna ek olarak, Tong (618-907) dönemindeki Suen Si Miu’nun “Chin Gam Yiu Fong” (bin altın özet reçete) ve Wong Do’nun “Ngoi Toi Bei Yiu” (dış alan sırları özeti) gibi diğer büyük kitaplar.
Sung (960-1279) dönemi tıp eğitiminde, akupunktur öğretiminde önemli gelişmeler olmuştur. Wong Wai Yat’ın eseri “Tung Yan Sue Yuet Jam Gau To Ging” (bronz manken üzerinde akupunktur noktaları klasiği), daha sonra öğrencilerin staj öğretimi için, gerçek boyutlarda akupunktur bronz mankeni tasarlanmıştır. Bu tasarı, akupunkturun sonraki gelişimi üzerinde öncü etkisi olmuştur.
Ming (1368-1644) döneminde bir grup tıp bilimcisi, tifo ateşi, ateşli hastalık ve veba gibi hastalıkların ayrımını yaptı.
Ching (1644-1911) döneminde ise, ateşli hastalıklarda tespitinde gelişme ile ortaya çıkan “Wan Yit Lun” (ateşli hararet tezi) gibi eser yazıldı. Ming döneminde Çin’e girmeye başlayan batı tıbbı, Çin’e tanıtılmaya başlandı, Çin ve batı tıbbını bütünleştiriciliği savunan bir gurup hekim, çağdaş bütünleştirici tıbbın habercisi oldu.

中國傳統醫學

中醫學理論體系的形成，與中國古代哲學有密切的聯繫。中醫4500年前創始 “內經” 黃帝 (2697-2596)。中醫學創始醫師，軒轅黃帝、神農氏、李時珍、張仲景。中國傳統醫學是中華民族在長期的醫療、生活實踐中，不斷積累、反复總結而逐漸形成的具有獨特理論風格的醫學體系。
中國傳統醫學是中國各民族醫學的統稱，主要包括漢族醫學、藏族醫學、蒙古族醫學、維吾爾族醫學等民族醫學。在中國傳統醫學中，由於漢族人口最多，文字產生最早，歷史文化較長，因此，漢族醫學在中國以致在世界上的影響最大。在19世紀西方醫學傳入中國並普及以後，漢族醫學又有“中醫”之稱，以此有別於“西醫”，即西方醫學。在中國傳統醫學中，漢族醫學的歷史最悠久，實踐經驗和理論認識最為豐富。中醫發源於中國黃河流域，很早就建立了學術體系。中醫在漫長的發展過程中，歷代都有不同的創造，湧現了許多名醫，出現了許多重要學派和名著。
在3000多年前的殷商甲骨文中，中國已經有關於醫療衛生以及十多種疾病的記載。
周代已經使用望、聞、問、切等診病方法和藥物、針灸、手術等治療方法。
秦漢時期，形成了《黃帝內經》這樣具有系統理論的著作。此書是現存最早的一部中醫理論性經典著作。張仲景所著的《傷寒雜病論》，專門論述了多種雜病的辨證診斷、治療原則，為後世的臨床醫學奠定了發展的基礎。
漢代外科學已具有較高水平。據《三國志》記載，名醫華佗已開始使用全身麻醉劑“麻沸散”進行各種外科手術。
從魏晉南北朝到隋唐五代，脈診取得了突出的成就。
晉代名醫王叔和所著的《脈經》歸納了24種脈象。該書不僅對中國醫學有很大影響，而且還傳到了國外。這一時期醫學各科的專科化已趨成熟。針灸專著有《針灸甲乙經》；《抱朴子》和《肘後方》是煉丹的代表著作；製藥方面有《雷公炮炙論》；外科有《劉涓子鬼遺方》；《諸病源候論》是病因專著，《顱囟經》是兒科專著；《新修本草》是世界上第一部藥典；眼科專著有《銀海精微》等等。另外，唐代還有孫思邈的《千金要方》和王燾的《外台秘要》等大型方書。
在宋代醫學教育中，針灸教學有了重大改革。王惟一著有《銅人腧穴針灸圖經》，後來，他又設計製造等身大針灸銅人兩具，教學時供學生實習操作。這一創舉，對後世針灸的發展影響很大。
明代時，有一批醫學家提出把傷寒、溫病和溫疫等病區分開。
到了清代，溫病學說達到成熟階段，出現了《溫熱論》等專著。從明代開始，西方醫學傳入中國，一批醫學家們主張“中西醫匯通”，成為當代中西醫結合的先聲。