Yueshan Baji

"Bajiquan, Henan'daki Yueshan Tapınağı'ndaki Zhang Yueshan'dan aktarılmıştır"
Cangzhou bölgesi Bajiquan'ın kökeninde, özellikle, Wu Zhong'un mirası meselesiyle ilgili, her zaman birçok teori olmuştur, bunlar arasında en popüler olanı "Lai" ve "Pi" teorisidir. Wushu akademisi ve Wushu Kontrol Merkezi tarafından "onaylanan" Bajiquan'ın "Standart Formları" buna dayanmaktadır. Belki objektiflik göstermek için, editörler her ne kadar Zhang Sicheng'den Ding Faxiang'a aktarılması gibi diğer teorilerden bahsetmese de, "Zhang Yueshan" teorisinden ciddi bir şekilde bahsetmişlerdir. Başka bir teori daha vardır: “Bajiquan, Henan eyaletindeki Yueshan Tapınağı'ndan Zhang Yueshan tarafından aktarılmıştır.” Bu teorinin daha fazla araştırmaya ihtiyacı vardır.
Herkesin bildiği gibi, Zhang Yueshan'dan Wu Zhong'a aktarılması teorisi Ma Fengtu tarafından önerilmiştir. Ma Xianda ve Ma Mingda tarafıdan farklı zamanlarda ve yerlerde yayınlanmış, daha sonra yayılmış ve kaçınılmaz olarak da biraz çarpıtılmıştır.
Zhang Yueshan'ın teorisinin kökeni, Hebei eyaleti, Qingyun ilçesi, Houzhuangke köyünde yatmaktadır. Bu, Guang Xu (1874-1908) döneminin sonlarında, Wu Zhong'un soyunun son dalından gelen Wu Qilong'dan alan Ma Fengtu'nun beyanıdır, Qingyun'daki Wu ailesinin torunlarına dayanmaktadır, nesilden nesile aktarılan gerçekler "söylenti" değildir ve bunlar yalnızca 1930'larda dövüş sanatçılarının etkisi altında geliştirilen saçmalık da değildir.
Zhang Yueshan hakkında, Ma Fengtu yaşamı boyunca çok şey yazmıştır; 1960'ların başında Ma Mingda, babası Ma Fengtu'nun anlatımlarını not almıştır. Ma Fengtu her zaman "Wu Zhong (zil)"u "Wu Zhong (sadakat)" ile karıştırdığını tekrar açıklamak gerekir. Bu açıkça aynı telaffuz ve sözlü aktarımdan kaynaklanan bir hatadır ve bilgeler arasında tabu olmasına gerek yoktur. "Guding Taolu (Standart Formları)"nun genel yayın yönetmeni bunu anlamış gibi görünmüyor. Aslında iki görüşün bir arada varlığını ve tarafsız bir tutumu ifade etmek için Wu Zhong (zil)'un adından sonra parantez içinde "Zhong (sadakat)" kelimesini eklemiştir. Aslında bu kendi kendini yenilgiye uğrataktadır, bu da editörlerin Wu Zhong'un adını bile bilmediğini göstermektedir.
Birincisi, daha önceki kayıtlarda iki kez bahsedilen "Bajiquan Sanzijing (Bajiquan'ın 3 karakterli klasiği)"in orijinal el yazmasıdır. Ma Fengtu bir defterine yazmıştı ve yazılma tarihi 1 Kasım 1953'tür. Ma Fengtu, Sazijing'inde bazı cümlelerin yanına açıklamalar eklemişti. Sanzijing’de geçen:
"Bajiquan, Hui Müslüman halkından olan Wu Zhong tarafından aktarılmıştır (Hui Müslüman uyruklu). Qiang mızrağın hükümdarlığı, Qingyun ilçesidir (Cangzhou'nun güneydoğusu, Shandong eyaleti yakınında). Zhuangke köyü, bir öğretim modelidir; olağanüstü görgü kurallarına sahip, Zhang adında bir usta (Han Çinli uyruklu, Henan eyaleti, Jiaozuo'daki Yueshan Tapınağı'nda öğretmen). Shaolin'den çekilip ve Yueshan'a girdi (Jiaozuo, Henan'daki Yueshan Tapınağı)".
Burada şerhler ve kutsal yazılar karşılıklı olarak yeniden ortaya çıkıyor ve Ma Fengtu, kavradığı tarihi gerçekleri açıkça ifade etmektedir. Yani, Wu Zhong'un öğretmeni, Henan eyaleti, Jiaozuo'daki Yueshan Tapınağı'ndan gelen Zhang adında bir Han Çinlisidir ve Yueshan Tapınağı'nın Wushu öğretmenidir. Adı, nesilden nesile aktarılamadığı için ona yalnızca saygıyla "Zhang Gong (soylu efendi Zhang)" denilirdi; Çinlilerin isimlerini menşe yerine, resmi pozisyona vb. göre verme alışkanlığı olduğundan Ma Fengtu ona saygıyla Zhang Yueshan diye hitap etmiştir.
Tarihin bu dönemiyle ilgili olarak, daha sonraki yıllarında, 1971'in benzeri görülmemiş zor yıllarında Ma Fengtu, oğlu Ma Mingda'nın isteği üzerine tam bir metin yazmıştı; bu, "Bajiquan'ın köklerini aramak" adlı kayıtlarında yazdılan şeydi. Wulin dövüş sanatları dergisi, "Yueshan Kaimen Wushu Luheqiang Bajiquan'ın tekniği öğretimi ve kökeninin kayıtları" kayıtlarından alıntılanmıştır. Bu kayıt, "Cangzhou'lu 83 yaşındaki yaşlı Ma Fengtu Jianyi hala Lanzhou şehri Lanyuan'ın Dazhong sokağında yaşıyor" başlıklı kayıtın sonunda imzalanmıştır. Lanzhou'daki Dazhong sokağındaki 35 numaralı yer, Ma Fengtu'nun yaşadığı son yerdir. Burası büyük, harap ve kirli bir avludur. "Kültür Devrimi"nin başlangıcından, yaşlı adamın son yıllarını burada geçirmesine kadar geçen sürenin bir şekilde düşünülmesi hala çok üzücüdür.
Batı Henan'daki Jiaozuo'da yapılan bir araştırma, Ming hanedanlığının sonlarından bu yana Yueshan mezhebinin Luheqiang mızrak tekniği ve Kaimen Bajiquan tekniğinin geliştiği yer olan eski bir Yueshan Tapınağı'nın bulunduğunu göstermektedir. Qing hanedanlığında Kang Xi (1661-1722) ve Qian Long (1735-1795) dönemine gelindiğinde bu okul yavaş yavaş geriledi. O zamanlar baş usta Zhang Gong, çağdaşları tarafından saygıyla "kurucu usta Yueshan" olarak anılıyordu. Zhang Gong, son derece yetenekli ve erdemli biriydi ve onurlu kişiliği iyi biliniyordu. Daha sonraki yıllarda, o dönemde bölgede kimsenin almaya gücü yetmeyeceğini ve sanatın kaybolmasından korktuğunu göz önünde bulundurarak, yaşlı karısıyla birlikte (mızrak tekniğinde iyi olan) memleketinden ayrılmaya karar verdi. Hatta iyi ahlaki karaktere ve Wushu'ya sahip, Qiang mızrağı ve el tekniği yeteneklerine gerçekten dayanabilecek bir kişiyi ziyaret etmek ve ona bu gerçek sanatını geliştirmeyi öğretmek amacıyla kuzey Çin'i bile dolaşmıştı. Uzun bir süre onu bulamadı. Sonunda, Haixi eyaleti, Qingyun ilçesinin 32 kilometre kuzey-batısındaki Houzhuangke köyü (Zhuangke köyü üç veya dört mil uzaktadır)'ndeki ünlü Wushu öğretmeni Wu Zhong'u (Hui müslüman) ziyaret etti. Son derece yetenekli, son derece misafirperver ve dürüst bir şekilde öğretmenlik yapmaya başladı. Zhang Gong ziyaretine geldmişti ve eski dostlar olarak buluştular. Onun kuzey avlusunda kaldı ve gece gündüz birbirlerini gördüler. Zaman geçtikçe Zhang, Wu'ya şunları söyledi: "Vücudunuzun şekli ve yeteneğiniz çok yüksek, ancak öğretiniz yüksek değil, hedeflerinizi karşılamak yerine yüksek yetenekler öğrenmek daha iyidir". Wu, buna inanmıyordu, okul sanatı denenmeliydi. Bu nedenle, mızrağını ve el tekniğini bile denedi ama Zhang Gong'a yenildi. Şok oldu ve Zhang'ın çok sıradan bir insan olduğunu fark etti, bu yüzden saygıyla eğildi ve Zhang'a ustası olarak tabi oldu. Zhang veda etmeyi reddetti ve onu binlerce mil öteden ziyarete geldiğini söyledi. Buraya Luheqiang mızrağı ve Kaimenquan sanatını öğretmek için gelmişti. Bu bir tesadüf değildi ve, doğa ve zaman onu takip ediyordu. Wu, Zhang'ı besledi ve gözetti, öğretmenine ve ahlakına büyük saygı göstererek onu gömdü. Bu uzun zamandır Wumen (dövüş sanatları disiplini)'in bir modeli olarak aktarılmaktadır ve Wu'dan bu yana 200 yıldan fazla zaman geçmiştir. Bu kayıt nispeten uzundur. Daluhe ve Baji'nin Qingyun'dan Mengcun'a daha sonra yayılma sürecini içermektedir. Ayrıca Mengcun (Hui) ve Luotuan (Han) iki soyun oluşumu ve Luotuan'ın arkadan gelmesinin nedenleri de vardır.
Birincisi, Ma Fengtu, Zhang Yueshan'ın menşe yerini doğrudan belirtmemiştir. Kayıttaki "memleketinden vazgeç" cümlesi, Zhang'ın Henan eyaleti Jiaozuo’lu olduğu anlamına gelebilir. O, Jiaozuo'daki Yueshan Tapınağı'nda Wushu öğretmeniydi. ve "kurucu usta Yueshan" olarak biliniyordu.
İkincisi, Zhang Yueshan yalnız değildi, o bir Budist keşiş yada Taoist rahip değildi, yaşlı bir çiftti. Ma Fengtu, eşiyle ilgili olarak "yaşlı karısı ile birlikte" cümlesinden sonra parantez içinde "mızrak tekniğinde iyi olan" ifadesini eklemişti. Ma Fengtu, bununla ilgili çeşitli hikâyeler anlatmıştır. Örneğin, bir keresinde Zhang Gong, Wu Zhong'a büyük mızrağın "ok gibi gittiğini ve iplik gibi geldiğini" söylemişti. O sadece "ok gibi gider"in özünden bahsetti ve "ip gibi gelir"i görmezden geldi. Wu Zhong'un birini bilmesini sağladı, diğerini bilmemesini sağladı. Zhang'ın karısı bunu gördükten sonra onaylamadı. Zhang, dışarıdayken, Zhang'ın karısı kasıtlı olarak ipliği Wu Zhong'un önünde büktü ve bükerken mırıldandı: "Gittiğinde ok gibi düzdür; geldiğinde ise bükülmüş iplik gibi ilmeklenir." Wu Zhong, pamuk ipliğinin direkten aşağı doğru sarıldığını gördüğünde, aniden "ok" ile "iplik" arasındaki farkı ve "ilmek"in anlamını anladı. Ertesi gün, Wu Zhong'un yüzükle mızrak uygulaması her zamankinden çok farklıydı. Zhang, gözlerini kapattı ve hiçbir şey söylemedi ama kalbinde anladı. Eve döndüğünde ve yaşlı kadına neler olduğunu sorduğunda, yaşlı kadın Zhang'ı suçladı ve Wu Zhong'un bize kendi ebeveynleri gibi davrandığını söyledi: "Neden hala sanatını aktarma konusunda isteksizsin?" Zhang Gong gülümsedi ve şöyle dedi: "Bu sadece yeteneklerini gösterebilmen için değil mi?" Ma Fengtu, Zhang'ın karısının, Zhang Gong'un ustasının kızı olduğunu, dolayısıyla dövüş sanatlarını, özellikle de büyük mızrağın sırlarını bildiğini söylerdi.
Üçüncüsü, "besledi ve gözetti, öğretmenine ve ahlakına büyük saygı göstererek onu gömdü" cümlesiyle ilgili olarak Ma Fengtu, Zhang'ın hiç çocuğu olmadığını ve yaşlı çiftin birbirine bağımlı olduğunu söylerdi. İkisi neredeyse iki yıl boyunca Houzhuangke'de yaşadılar. Birçok kez ayrılmak istediler ama Wu Zhong her zaman içtenlikle onları kalmaya ikna etti.
Daha sonra Wu Zhong, mızrak ve el tekniğinde uzmanlaştı. Zhang Gong, uzun süre orada kalmanın uzun vadeli bir plan olmadığını hissetti ve bu yüzden ayrılmayı planladı. Bir gün Wu Zhong, yaşlı çiftin eşyalarını topladığını gördü, bu yüzden sormak için eve gitti ve Zhang veda etti. Wu Zhong, ailesinin ona iyi davranmadığını düşündü, bu yüzden büyüklerden bunu umursamamalarını istedi. Zhang Gong gerçeği açıkladı; esas olarak ikisi yaşlı olduğundan, yaşamları ve ölümleri tahmin edilemez olduğundan ve Hui (Müslüman) ve Han (Çinli) halkında farklı inanç ve geleneklere sahip olduklarından Wu Zhong'a sorun çıkarmaktan korkuyorlardı. Bunu duyduktan sonra Wu Zhong, büyük bir samimiyetle, iki büyüğün Zhuangke'de barış içinde yaşayacaklarını ve hiçbir yere gitmeyeceklerini söyledi. Her ne kadar Hui ve Han halkının farklı inançları olsa da, yaşlılıklarında aynı evlatlık dindarlığına sahiptiler. O her şeyi ayarlamıştı, ikinci büyüğünü izlemesi için arka bahçedeki büyük bir odaya götürdü, iki büyük için kaliteli bir tabut hazırlandı. Zhang Gong ve karısı çok etkilendiler ve sonunda Wu evine yerleştiler. Daha sonra iki yaşlı birbiri ardına vefat etti, çünkü onlar Han halkıydı ve Wu ailesinin ataları arasında gömülemezlerdi, Wu Zhong onlar için Zu Ying'den çok uzak olmayan bir yerde özel olarak bir mezarlık kurdu. Ma Fengtu, Zhang Yueshan ve karısının mezarının Houzhuangke'de olduğunu, etrafının kırık bir duvarla çevrili olduğunu, birkaç ağaç bulunduğunu ve herhangi bir anıt dikili olmadığını ama, saygısını sunmak için defalarca bizzat ziyaret ettiğini anlatmıştı. Ma Mingda'nın "Bajiquan'ın köklerini aramak" adlı kayıtlarında yazdığına göre, Ma Fengtu gençken, iki teyzesi Zhuangke'de evliydi ve sık sık Zhuangke'yi ziyaret ederdi, bu nedenle 80 yaşındaki Wu Qilong'un, Zhang ve Wu'nun mirasının hikayesini anlattığını defalarca dinlemişti. Ayrıca "Wu Qilong'dan köyünün doğusuna, yani Majia nehrinin doğu kıyısına götürmesini rica etti. Atası Ying Zhong'un mezarında dua etmek ve saygı duruşunda bulunmak istedi. Daha sonra, büyük usta Zhang Yueshan'ın mezarının yaklaşık yüz adım batısındaki mezarına gitti ve saygısını gösterdi." Zhang Yueshan, Houzhuangke'de gömüldür. Bu kesinlikle doğru bir gerçektir. Sonuç, gerçekten heyecan verici. Wu Guixian, Wu Guiquan ve Wu Jinguang'a göre mezar hala orada ama artık bir ailenin arka bahçesine kapatılmış durumda ve Wu adındaki yaşlı adam bunun usta Zhong'un mezarı olduğunu biliyor. Ancak zaman değişti ve insanlar değişti, Wu Zhong'un ustasının soyadının Zhang olduğunu bile bilmiyorlardı.
Dördüncüsü, Ma Fengtu, Wu Zhong ile ilgili olarak onun "ilk kez öğrenci olduğunu, son derece yetenekli, son derece misafirperver ve dürüst" olduğunu söylerdi. Bu, Wu Zhong'un başlangıçta bazı durumlarda öğrencilerine ders veren bir dövüş sanatçısı olduğu anlamına gelmektedir. Wu Zhong'un ailesi varlıklı ve bu durumdan geçiniyor olmayabilir, ama Zhang Gong'un yanında eğitim görmeden önce etkili bir dövüş sanatçısıydı.
Qing hanedanlığı döneminde, kuzey kırsal bölgelerinin "Bashichang (Wushu alanı)", "Gongjianfang (yay ve ok odası)" ve "Quanchangzi (müsabaka sahası)" gibi terimler vardı. Bunlardan bazıları kamu yararınaydı ve köydeki herkese yönelik aktivitelerdi, doğal olarak herkes tarafından destekleniyordu; bazıları ticari olup, çoğunlukla yerel dövüşçüler tarafından dışarıdan davet edilen dövüşçüler ağırlanırdı. Uygulayıcıların belirli bir miktar para vermesi ve yiyecek alması gerekiryordu. Ma Fengtu, Wu Zhong'un doğası gereği dövüş sanatlarında iyi olduğunu ve çok misafirperver olduğunu söylerdi. Zhuangke'de büyük bir dövüş sanatı alanı vardı. Genellikle köyün çocuklarına dövüş sanatları öğretiliyordu. Ayrıca sık sık başka yerlerden dövüş sanatçıları da Zhuangke'ye davet ediliyordu. Yetenek alışverişinde bulunarak ve öğreterek ünlü oldular. Zhang Gong'un ziyarete gelmesinin nedeni budur.
Ma Fengtu'nun Sanzijing klasiğindeki "Shaolin'den çekilip ve Yueshan'a girdi" cümlesine göre, Wu Zhong'un başlangıçta Shaolin boş el ve sopasıyla çalıştığını ve kişisel olarak yetenek aramak için Shaolin Tapınağı'na gittiğini söylerdi. Yi Xinzong, Zhang Gong'un yanında eğitim gördükten sonra Zhang Yueshan'ın Luheqiang mızrağını ve Bajiquan stilini takip etti ve Shaolin'in diğer sanatlarından vazgeçti. Daha önce de belirtildiği gibi, Zhang Yueshan, Henan eyaleti Jiaozuo'daki Yueshan Tapınağı'ndan geldiği için "Zhang Yueshan" adıyla onurlandırılmaktadır; ayrıca Bajiquan'i Cangzhou'ya tanıtan kişi olduğu için (Qing hanedanlığı döneminde, Zhuangke bölgesi bugünkü Cangzhou'nun yetkisi altındaydı), bu yüzden Ma Fengtu, Bajiquan'a her zaman "Yueshan Bajiquan" derdi. Bu elbette, bu Baji bilgeyi anmak için. Ma Fengtu, hayatında hiç Jiaozuo'ya gitmemişti. Yueshan Tapınağı'nı Zhuangke'deki Wu ailesinden öğrenmişti. Açıkçası, "Zhang Yueshan Teorisi"nin güvenilir olup olmadığı Jiaozuo'da bir Yueshan Tapınağı'nın olup olmamasına bağlıdır. Cevap, evet! Jiaozuo'da gerçekten de bu tapınak var ama ona "Yueshan (sıra dağ) Tapınağı" yerine "Yueshan (ay dağı) Tapınağı" denilmektedir. Yue (ay) ve Yue (sıradağ), daha önce bahsedilen Zhong (zil) ve Zhong (sadakat)'a benzer. Bunların hepsi eşsesli kelimelerin sözlü aktarımından kaynaklanır. Bu, halk Wushu dünyasında çok yaygın bir şeydir. Bu tarihi efsanenin gerçekliğini gösteren şeyin, bu kelimenin hatalı olduğu düşünülmektedir, çünkü değiştirilmemiştir ve hiçbir yapay olma izi yoktur.
Aslında, Ma Fengtu ölümüne kadar çok okumuş olmasına rağmen "Heshuofang Guxinlu (Sarı nehrin kuzeyine ziyaretin eski yeni kayıtları)" gibi kitaplara çok aşinaydı. Ancak Huaiqing malikanesindeki "Ming Yueshan Baoguang Tapınağı"nın, asla unutmadığı "Yueshan (sıra dağ) Tapınağı’nın "Yueshan (ay dağı) Tapınağı" olduğunu asla bilmiyordu. Bu nedenle ölümüne kadar tüm el yazmaları "Yueshan (sıradağ)" olarak yazılmıştır. Ma Fengtu, hayatı boyunca, yerinde araştırma için Jiaozuo'ya gidemediği için üzülüyordu ve oğullarına gidip bir göz atmalarını istemişti. Bajiquan'in kalıntılarını Yueshan Tapınağı'nda bulmayı ve Zhang Yueshan'a dair ipuçları bulmayı umuyordu.
Yueshan Tapınağı, Jin hanedanlığınnın Da Ding (1161-1189) döneminde kuruldu; Yuan hanedanlığının Tai Ding (1324-1328) döneminde yeniden inşa edildi ve Baoguang Tapınağı olarak yeniden adlandırıldı; Ming hanedanlığının Yong Le (1403-1424) döneminde yeniden inşa edildi ve Mingyue Tapınağı olarak adlandırıldı.
1991 yılında Wulin dövüş sanatları dümyası dergisinde, Haipan'ın "Bajiquan ve Yueshan Tapınağı" kayıtları yer almaktadır. Haiwen, "Spor Sözlüğü"ndeki Bajiquan hakkındaki yorumunda; Yueshan (sıra dağ) Tapınağı'nın, Yueshan (ay dağı) Tapınağı olduğu görüşü şüphesiz doğrudur. Kang Xi (1661-1722) döneminin "Henoi ilçesi tarihçesi" ve Yong Zheng (1722-1735) döneminin "Qinhuai tarihçesi"sine göre Haipan, Yueshan Tapınağının başrahibinin ikinci neslinden olan Cang Gong olduğunu söylemişti. O, Hebei eyalei Baoding'liydi ve bir Wujinshi (askeri ateşe)'ydi. Mingyue dağına giderek keşiş olmuştu. "Cang Gong burada Budist kutsal metinlerini okudu ve dövüş sanatları çalıştı. Yetenekleri gün geçtikçe gelişti ve giderek daha yetkin hale geldi. Çalışmaları mükemmelleşince ve kendi dövüş sanatı okulunu kurdu." Yueshan Tapınağı'ndaki 8 doğal noktadan biri, Cang Gong'un "dövüş sanatlarını uyguladığı ve uyuduğu" yer olduğu söylenen "Cang Gong mağarası"dır. Anlatılanlara göre, Yueshan Tapınağı'nın kurucusunun adı Kong Xiang, ikinci nesli ise Cang Gong'du. Bu nedenle Cang Gong'un hayattayken Jin hanedanlığından ayrılmaması gerekiyordu. Yueshan Tapınağı yıkılmadan önce, Yueshan'daki doğal noktalardan biri olan bina kompleksinde bir Cang Gong tapınağı vardı. Jin hanedanlığındaki Cang Gong, Qing hanedanlığındaki Zhang Gong'dan yüzlerce yıl önceydi. Son derece güvenilir bilgiler olmadan, dövüş sanatları açısından ikisi arasındaki bağlantı hakkında bilgilendirme zor olur. Ancak bu metin, en azından Yueshan Tapınağı'nın bir dövüş sanatları geleneğine sahip olduğunu kanıtlayabilir ve bu da şüphesiz Yueshan Tapınağı'nın dövüş sanatlarının kökenlerinin daha fazla izlenmesine yardımcı olacaktır. Aslında Yueshan Tapınağı'nın bulunduğu bölge, Song ve Jin hanedanları döneminde kuzeydeki Jin karşıtı güçlerin omurgası olan "Taihang Sadakati"nin ana faaliyet alanıydı.
Özetlemek gerekirse, Zhang Yueshan'ın teorisi belirli kişiler, yerler ve tarihi olaylardan oluşan akademik bir bakış açısıdır. Güvenilir olup olmadığı bilimsel araştırmalarla ortaya konabilir ve derinlemesine araştırma ve gerekli tartışmalarla doğrulanabilir. Bajiquan'in kökenine ilişkin ancak 1930'larda ortaya çıkan çeşitli gizemli teoriler, başlangıç noktalarının çok düşük ve önyargılı olması nedeniyle geçmişte pek fazla insan tarafından ciddiye alınmamıştı. Bajiquan'ın kökeni, dövüş sanatı türü bir mesele değil, tüm geleneksel Wushu’nun araştırılması ve mirası açısından belli bir öneme sahip olduğunu söylemek gerekir.

Yazan: Ma Mingda - 1991

岳山八极

“八极拳传自河南岳山寺张岳山”

在沧州八极拳的来源问题上，具体说，就是在吴钟的师承问题上，历来有多种说法，其中以“癞”、“癖”说最流行，经武术院和武术管理中心“审定”的八极拳“规定套路”就以此说为主。可能是为了显示“客观”，主编们虽然没有提到张四成传丁发祥等其他说法，对“张岳山说”倒是郑重的提了一笔：
“还有一种说法：八极拳传自河南岳山寺张岳山。此说尚待进一步考证”。
众所周知，张岳山传吴钟说是由先父马凤图提出，由马贤达和我在不同的时间地点刊布的，后来辗转流传，不免稍有走样。
但，我们始终没有就此发表过文章，没有向八极爱好者提供进一步的解释，应该说我们负有敷衍其事的责任，在此，我谨向大家致歉。张岳山之说的源头在原属河北省的庆云县后庄科村，这是光绪末年先父马凤图得自吴钟近支后裔吴起龙先生等人的说法，它的依据是庆云吴氏家族代代相传的事实，不是“据说”，更不是受武侠小说的影响在30年代才演义出来的种种委巷无稽之谈。
关于张岳山说，先父生前写下不少东西；在60年代初，我也曾对先父的讲述作过笔记。现在，我先将先父两件与此有关的手稿刊布出来，然后做进一步的阐释。必须再说明一下，先父一直误“吴钟”为“吴忠”，这显然是字音相同、口耳相传造成的失误，自不必为贤者讳。古人名字相应，只有“钟”才能“弘声”，所以“忠”肯定是错的，我在此郑重代先父更正。“规定套路”的主编似乎并不明白此理，竟在吴钟的名字后面特意用括号加上一个“忠”字，借此表示两说并存，态度持中，实际弄巧成拙，正表明主编们其实连吴钟的名字也不甚了了。
第一件是我在前面的文章里曾两次提到的《八极拳三字经》的原稿，写在先父的一本笔记本上，写作时间是1953年11月1日。在《三字经》某些句子旁边，先父加有注文，我谨同经文一起移录如下，请大家对照着影印件来看（附图一）。为了方便读者，我加了一个“注”字。
八极拳，吴忠传——注：回族人。
枪中王，庆云县——注：沧州东南，近山东省。
庄科村，树教范；师张公，礼超凡——注：汉族，河南焦作岳山寺教师。
退少林，进岳山——注：河南焦作岳山寺。
这里，注文与（经》文互相发明，先父十分清楚地表述了他所掌握的史实。那就是：吴钟的老师是一位姓张的汉族人，此人来自河南焦作的岳山寺，身份是岳山寺的武术教师。因为未能传下他的名字，所以只能敬称为“张公”；以中国人有以籍贯、官位等代称名字的习惯，先父便尊称他为张岳山。
关于这段历史，先父在他的晚年，在1971年那史无前例的艰难岁月里，应我的请求，曾力疾写下一篇完整的文字，就是我在前文《八极拳寻根记》（载《武林》今年第10期）中已有节引的《岳山开门武术陆合枪八极拳法传授源流志略》一文。此文末署“沧州八三叟马凤图健翊于兰垣大众巷”，兰州大众巷35号是先父最后的栖身之地，这是一处破败脏乱的大杂院，从“文革”开始到先父溢然辞世，老人在这里渡过了他最后的岁月，至今思之，历历在目，犹令人不胜凄楚。
“考豫西焦作，旧有岳山寺，自明末即为岳山派大陆合枪法、开门八极拳法传授兴盛之地。至清之康乾，此派渐形衰落。当时，掌门师张公，时人以‘岳山师祖’尊称之。张公(汉族）艺高德纯，誉隆囗口。
其晚年，鉴于彼时该地对于真艺绝学已无人能够承受，深恐失传，故决计偕其老妻（精于枪法），舍其家乡，乃到华北各处漫游，意在访一品德武术确能承受其枪法拳艺者，教令衍此真脉。久而未得其人，最后，访闻海西庆云县城西北廿余里之后庄科村（眉注：前庄科村相隔三四里）有盛名之武术教师吴忠先生（回族），开场教徒，艺高望隆，且极好客，义气磊落。张公往访，见面如故交，请住其北院，朝夕相见。时渐久，张公告吴公曰：君之体型功力甚高，传授不高，宜改学高艺，以符大志。吴殊不信，请试校艺。因而连试枪拳，皆输于张公，于是骇然，始知张非常人，遂肃恭行礼，拜张为师。张受不辞，欣然告以千里相访，原为传授大陆合神枪、开门拳艺而来，彼此有缘，大非偶然，人也天也，时也势也！吴公对张公活养死葬，极尽尊师重道之礼，久已传为武门典型，计自吴至今，二百余年矣”。
这篇文章比较长，其中涉及到后来大陆合与八极由庆云传到孟村的过程，还有孟村（回）、罗噬（汉）两系的形成和罗瞳后来居上的缘由等，为节省篇幅和集中讨论“岳山八极”问题，恕不具引。现就文内几个地方稍作伸述。
第一，先父没有直接写明张岳山的籍贯，文中“舍其家乡”一句，可以理解为张就是河南焦作人，他是焦作岳山寺的武术教师，有“岳山师祖”之号。
第二，张岳山并不是只身一人，也不是什么和尚、道士，而是老夫妇二人。关于其妻，先父在“借其老妻”一句后面用括弧加了“精于枪法”四个字，对此，先父曾讲过几个故事。举例说，一次，张公跟吴钟讲大枪的“去如箭，来如线”，只讲了“去如箭”的精义，对“来如线”不了了之，使吴钟知其一不知其二。张妻看到后不以为然。适逢张公外出，张妻故意在吴钟跟前捻线，一边捻一边念叨：“去时拥挫直如箭，来时带环似捻线。”吴钟看到棉线从线杆上缠绕转圈而下的样子，恍然大悟，明白了“箭”与“线”的不同，懂得了“带环”奥义。翌日，吴钟练带环枪法大不同于平时，张公视而不语，但心里明白。回到屋里问老太太是怎么回事，老太太责怪张公，说吴钟待我们如同亲生爹妈，你怎么还舍不得传艺。张公笑着说，这不就是为了让你也能显露一手吗？先父说，张妻是张公师父的女儿，所以懂得武艺，尤其通晓大枪玄机。
第三，关于“活养死葬，极尽尊师重道之礼”一句，先父说，张公无子，老夫妇相依为命。二人在后庄科住了近二年余，多次要走，吴钟总是诚恳挽留。
后来吴钟枪拳俱已精到，张公觉得久住终非长计，便打算离去。一天，吴钟见老夫妻收拾东西，便进屋询问，张公即表辞行。吴钟以为家人有招待不周的地方，请二老不要介意。张公说明实情——主要是两人年事已高，生死不测，回汉信仰习俗均不同，怕给吴钟造成麻烦。吴钟听了，极为恳切的说，二老就在庄科安心养老，哪里也不去了，回汉虽信仰不同，但养老尽孝是一样的，我已经把一切都安排好了……于是带着二老到后院的一间大屋内看，那里放着早就为二老准备的上等棺木。张公夫妻大受感动，终于在吴家长住下去。后来，两位老人相继去世，因是汉民，不能葬在吴氏祖荤中，吴钟特地在距祖莹不远的地方为他们置办了坟地。先父生前不止一次跟我们讲起，张岳山夫妇的墓就在后庄科，有一个残断的垣墙圈着，有几棵树，没有立碑，他曾多次亲临凭吊。我在《八极拳寻根记》一文中曾引录过先父（源流话略》中的一段文字，其中写道，先父幼年，因两姑母嫁在庄科，常到庄科探望，因此多次听年已八旬的吴起龙老人讲述张、吴遗事，“并请龙爷引余到其村东原，即马颊河东岸其祖莹忠公坟前祭祀，瞻仰遗迹。且到其坟西边约百步张岳山先太师坟前致敬礼。”张岳山就葬在后庄科，这是千真万确的事实。今年5月3日我到庄科村调查时，这自然是我最为关切的问题之一，但我对坟墓能否保存至今一点都不抱希望。结果真是令人兴奋，据吴桂仙、吴桂泉和吴金光他们说，坟还在，现在被圈在一家人的后院里，而且吴姓老人都知道那是钟爷师父的坟，只是岁月变迁，人事代谢，他们竟连吴钟的师父姓张都不是很清楚了。 第四，关于吴钟，先父说他“开场教徒，艺高望隆，且极好客，义气磊落”，这是说吴钟原本就是一位设场授徒的拳家。吴钟家道殷实，不一定靠此为生，但他在师从张公以前就是一位有影响的拳家了。
清代，北方农村有“把势场”、“弓箭房”、“拳场子”等名目，有的是公益性质，是村子里大家的活动场所，自然由众人供养；有的是营业性的，多半由当地的拳家和从外边请来的拳家主持，练功者要拿一定的钱粮。先父讲，吴钟生性好武，又极好客，他在庄科设有很大的拳坊，平时教本村子弟练武，也时常延请外地拳师来庄科交流传艺，因此名播遐迹，这正是张公慕名来访的原因。
《三字经》“退少林，进岳山”一句，先父说吴钟原本练少林拳棍，曾亲自到少林寺求艺，师从张公以后，一心宗奉张岳山的大陆合和八极拳，放弃了少林等杂艺。
前已讲到，张岳山是一位佚名武术家，因其来自河南焦作岳山寺，故被尊称为张岳山；也因为是他把八极传到沧州（清代庄科地属今沧州辖区），所以先父总是称八极为“岳山八极”，这当然是为了纪念这位八极先贤。先父一生并没有到过焦作，岳山寺之说是先父从庄科吴氏家族那里得来的。显而易见，“张岳山说”是否可信，首先要落实焦作到底有没有一座岳山寺，这是问题的关键，是“进一步考证”的切入点。
回答是肯定的。焦作确有此寺，只是它叫“月山寺”，而不是“岳山寺”。月、岳之讹同上面讲到的钟、忠之讹相类似，都是同音字口耳相传造成的，这是民间武术界非常多见的事情。我以为正是这一字之讹，显示出了这一历史传说的真实性，因为它没有经过修饰，没有人工雕琢的痕迹。
事实上，直到先父去世之前，尽管他博览群籍，诸如《河朔访古新录》一类书是他非常熟悉的，但他始终不知道怀庆府的“明月山宝光寺”就是“月山寺”，也就是他念念不忘的“岳山寺”。所以直到去世之前，他的文稿无一例外的写作“岳山”。他生前曾以没能到焦作实地考察感到遗憾，嘱我们一定去看看，他希望还能在岳山寺找到八极遗绪，找到张岳山的线索。深怀愧疚的是，我至今还没有到过那里，我对月山寺的知识主要来自历史文献。
我知道焦作确有月山寺是到了70年代末。那时我离开了甘肃师大体育系，在兰州大学历史系读研究生，有了较多的读书时间。1979年冬，我在浏览中华书局影印的《永乐大典》残籍时，无意中在《大典）卷13826“二真”下读到一条材料：
“月山寺，《河南府围经志》：寺在永宁县东北五十里；《元一统志》：寺在怀肤府郡城东北四十里，在太行山之麓岩峦之上。楼阔参差，下视黄流川如掌。杨西庵诗有‘川连水竹人家近，山倚金银佛寺开’之句”。
《大典》所引的两种古地志今天都已不存，但根：据这一线索，我很容易就找到了月山寺的具体位置，并了解到这所佛教名刹的兴废起落。为了不占据读者的时间，也不必让大家读沉闷枯燥的考证文章，我只简略的介绍一下月山寺的历史。
月山寺，本名叫明月山宝光寺，据《大清一统志》卷161《怀庆府)载，寺在清怀庆府河内县东北40里的明月山；即今焦作市西博爱县城西北约5公里处。明月山又名月山，是太行山支脉，山形如月，风景秀丽，“高峻舒豁，可以登眺”，是有名的游览胜地。月山寺创建于金代大定21年；元泰定年间重建，改称宝光寺；明永乐年间重修，称明月寺。清乾隆15年9月，乾隆皇帝出游嵩洛，路经此寺，曾登临游览，亲自为月山寺的观音阁、毗庐殿、水陆殿写了匾额，为大佛殿写了楹联。
月山寺是豫北名刹，保存有大量古建、石刻和珍贵的文物，最有名的是一尊元代雕刻的白玉石佛，民国年间犹存。可惜此寺在清末到民国的战火中屡经劫难，抗战中又曾遭日军炮火攻击，后来竟被彻底毁坏。近年听说当地政府和群众有重建的动议，不知道进展如何？
月山寺得到落实，初步证实了张岳山说的可信。
下一步需要追寻一下这所佛寺有没有武艺传统?我以为这一点很重要，不然月山寺的落实终究是孤证，张公的“教师”也无从谈起。
我国历史上，佛教寺院有武备活动者并非少林一家，宋代的五台山清凉寺就曾拥有相当规模的僧兵，参加过抗金战争，当时的武名远在少林之上。明代，社会上流行的说法是少林、伏牛、五台三寺的武僧最有名。实际上有习武活动的远不止三寺。豫北自古民风强劲，有“刚武尚气力”之说（《大明一统志》卷27)，月山等又是曾经拥有众多僧徒的大寺，寺内有习武活动，或有专职的武僧，这应该不奇怪。对此，虽然目前尚未找到直接材料，但我可以提供两条值得重视的参考材料。
前面提到，乾隆曾到过月山寺。这不足为奇，这位喜好出游的天子“巡幸”过的古刹名寺太多了，题过的殿额楹联之类也数不胜数，而值得注意的是，他收藏有两幅佛寺画图，一幅是《少林寺图》，另一幅便是《月山寺图》，两图的规格完全相同，都是“绢本，纵三尺二寸，横同”。此见《国朝宫史续编》卷100《书籍26），有兴趣的读者可以查阅。我以为这的确是一个引人思索的现象。少林虽然号称禅宗祖庭，但明清以来真正使它在社会上名声赫赫的还是它的武艺，是围绕着少林武艺所产生的许许多多神秘传说。这应该是乾隆特别注意它的主要原因，虽然在他的诗文中没有反映出来，但他不会不注意少林寺的底蕴。乾隆将月山寺与少林寺摆在一起，应该不是巧合，有可能因为月山寺也有武艺传统，有着与少林寺相同的神秘色彩。众所周知，在大搞“文字狱”上，在防范民间反清活动上，乾隆超过了他的父亲和祖父，他是一个政治上特别敏感的人。在成千上万的寺院中，乾隆偏偏只收藏少林、月山两图，我们在没有找到更清楚的原因之前，似乎只能从这两个寺院的武艺传统考虑。
两幅图完全相同的规格，显露出这是专门绘制的，很可能是河南地方政府或随从乾隆出游的画院臣工奉命绘制的。制作的时间应该就是乾隆15年9月到10月间他先后游览月山寺和少林寺的时候。
1991年第10期《武林）杂志载有海畔同志《八极拳与月山寺》一文，海文针对《体育辞典》上的八极拳辞条，提出岳山寺即月山寺的观点，毫无疑问是正确的。海畔同志据康熙《河内县志》和雍正《覃怀志》，说月山寺第二代主持僧叫苍公，河北保定人，武进士出身，因游历到明月山，遂出家为僧。“苍公在此诵佛经，练武功，技艺日进，逐渐娴熟，熟能生巧，遂自成一家拳术。”月山寺八景之一是“苍公洞”，据传就是苍公“修练武功和睡卧之地”。海哗同志引据的地方志我尚未读到，故不敢贸然全引他文章的原文。按，月山寺创建僧叫空相，第二代便是苍公，故苍公在世的时候应该不出金朝。又据《河朔访古新录》卷10，月山寺未毁前，建筑群落中有一座苍公祠，是月山胜景之一。金朝的苍公比清前期的张公早了好几百年，如无可信度很高的资料，便不好揣测说二者之间在武艺上有什么联系。但这条材料至少可以证明月山寺确有武艺传统，这对进一步追寻月山寺的武艺源渊无疑是有帮助的。
实际上，月山寺所处的地区，正是宋金之际北方抗金势力的中坚、所谓“太行忠义”的主要活动区，也是早期《水浒传）故事的发源地之一。《水浒传》第一回提到的那个大名鼎鼎的“直使宛子城中藏虎豹，萝儿洼内聚英雄”的“宛子城”，本名叫“碗子城”，就在距月山寺不远的太行山麓，这里曾经是许多抗金英雄和绿林强梁的栖身之地。照此，这位正当其时的苍公的身份是值得怀疑的，值得探入追索下去。在这些问题上，笔者还有话要说，只是话头较长，只能留待另文再谈了。
综上，张岳山说是一个由具体人物、地点和史事构成的学术观点，它是否可信，可以通过科学研究来论证，可以深入考证并经过必要的辩论去确认它。作为一个学术观点，它并非无懈可击，因此今后还需要继续研究，希望不断有新的材料和证据被发现。然而，比之那些光怪陆离的神话故事，那些晚出的、莫名其妙的“空穴来风”之类，其性质截然不同，学术价值判若泾渭。俗话说，画鬼容易画人难，因为画鬼不需要验证，也无从验证，是故放开胆子画就是了。
神秘主义的漫衍是中国武术近百年来一大现象，是一个值得认真研究的课题。我以为从本质上说，这是武术在近代转型过程中因为价值失落而产生的文化迷乱现象，是长期以农村为主要发展基地的民间武术，一旦面临新的冲击和挑战时理念上贫乏无能的表现。当然，并不是整个民间武术都是如此，有些拳种，经过某些杰出人物的研究整理——如太极拳、形意拳等，就摆脱了神秘主义的羁绊，成功的完成了自身的突破与转型。然而神秘主义的影响的确很大，绝不是个别现象，像八极这样保存了许多古典质朴特色的拳种，也不免遭到污染，而且是在八极已经成功的走向社会，成为中央国术馆颁定的全国性的教材以后！
在30年代才出现的八极源流上的种种神秘说词，因为起点太低，偏于一隅，过去没有多少人当回事。然而，在前几年武术神秘主义的复泛中，它浮现出来，点染上几笔阴阳八卦之类的色彩，居然也孽蔓张扬起来，还得到某些武术势要人物的推波助澜，几乎成了八极源流问题上的主流说法。这的确是一个发人深思的现象，是一个值得深入剖析的个案。在我看来，八极拳源流的正本清源不是一个拳种的问题，应该说它对整个传统武术的研究和继承都有一定意义，所以，值得将这个问题深入探讨下去。

作者：马明达 - 1991年