Hacamat Tedavisi

Baguan, hacamat anlamına gelir. Hacamat yöntemine eski zamanlarda boynuz yöntemi deniyordu, ısılı kupa, emme tüpü tedavisi olarak da bilinir, araç olarak kupa kullanılır. Kupadaki havayı çıkarmak için yanma kullanılır, negatif basınca neden olur. Hastalıkları önleme ve tedavi etme amacına ulaşmak için, Akupunktur noktalarının vücut yüzeyine veya çekilecek kısımlara emme olmasını sağlar, tıkanıklık yapar.
Çok değişik kupa çeşidi vardır ve klinik pratikte yaygın olarak bambu kupalar, çömlek kupalar, cam kupalar ve hava emişli kupalar kullanılmaktadır. Sadece yüksek ateş, kasılmalar, kramplar, cilt alerjileri veya ülserler, ince kaslar, düzensiz kemikler ve kıllı kısımlar kullanılmamalıdır. Hamile kadınlarda, lumbosakral ve karın bölgesinde dikkatli kullanmalıdır.
Hacamat yöntemi antik çağda boynuz yöntemi ve olarak aynı zamanda emme tüpü yöntemi olarak da adlandırılıyordu. Han (mö.206-ms.220) döneminde Ma Wangdui'nin mezarında ortaya çıkarılan "52 hastalık reçetesi" ipek kitabı kayıtlarında, geleneksel Çin tıbbı literatüründe, esas olarak kan emmek ve irin boşaltmak için kullanılan yaraların cerrahi tedavisi için birçok tartışma vardır. Daha sonra tüberküloz ve romatizma gibi tıbbi hastalıklara da uygulanmak üzere genişletilmiştir. Tıp pratiğinin sürekli gelişmesiyle birlikte, sadece kupaların kalitesi ve hacamat yöntemi sürekli olarak iyileştirilip geliştirilmemiştir, aynı zamanda tedavi kapsamı da giderek genişlemiştir. Cerrahi, dahiliye vb. endikasyonları vardır ve bunlar genellikle akupunktur ile birlikte kullanılır. Bu nedenle hacamat akupunktur tedavisinde önemli bir yöntem haline gelmiştir.
Çin tıbbında hastalıkları tedavi etmenin bir çeşit yöntemidir. Huobaguanqi (sıcak kupa gazı) ve Xitong (emme tüpü) tedavisi olarak da bilinir. Kupayı bir cihaz olarak kullanarak, yanma ısısı, negatif basınç oluşturmak için içindeki havayı boşaltmak için kullanılır, böylece cilde emilir ve dışarı çekilen kısımda cilt tıkanıklığı olgusuna neden olur ve hastalıkların tedavisi için amaca ulaşılır. Kupaların kalitesi ve şekli çeşitlidir. Hacamat yöntemi romatizmal artralji, karın ağrısı, hazımsızlık, baş ağrısı, yüksek tansiyon, soğuk algınlığı, öksürük, sırt ağrısı, adet hastalığı, yumuşak doku yaralanması, kızarmış göz, şişlik ve ağrı, arpacık, erizipel vb. için uygundur, özellikle pediatrik hastalar için de uygundur. Sadece yüksek ateş, kasılmalar, kramplar, cilt alerjileri veya ülserler, ince kaslar, düzensiz kemikler ve kıllı kısımlarda kullanılmamalıdır, hamile kadınlar lumbosakral ve karın bölgesinde dikkatli kullanmalıdır.
Negatif basınç oluşturmak için kupa tüpündeki havayı uzaklaştırmak ve hastalıkları tedavi etmek için vücut yüzeyini emmesini sağlamak için çeşitli yöntemlerin kullanıldığı bir yöntemdir. Vakumlu tüp tedavisi ve tüp çekme yöntemi olarak da bilinir. Antik çağda boynuz yöntemi denilen hayvan boynuzlarından yapılırdı. Emme ve çekme, yerel dokuların tıkanmasına veya durgunluğuna neden olabilir, engelsiz meridyen, güçlü enerji ve kanı teşvik edebilir ve kan dolaşımını teşvik etme, ağrı ve şişliği giderme, soğuğu giderme, nem alma, topakları çıkarma ve toksinleri giderme işlevlerine sahip olabilir ve ateşi azaltabilir.
Soğuk algınlığı ve öksürük, zatürre, astım, baş ağrısı, göğüs ve hipokondriyak ağrıları, romatizmal artralji, bel ve bacak ağrıları, burkulmalar, mide ağrıları, çıbanlar, zehirli yılan ısırıkları (zehir hariç) ve diğer hastalıklar için uygundur. Kullanırken kupanın ağzının düzgün olmasına ve uygun büyüklükte olmasına dikkat edilmeli, çukurlaşma süresi çok uzun olmamalıdır. Yaygın olarak kullanılan hacamat yöntemleri arasında Shanguanfa (şimşek hacamat yöntemi), Touhuofa (ateş dökme yöntemi), Chouqifa (gaz çekme yöntemi), Shuiguanfa (su kupası yöntemi), Liuguanfa (kupa bekletme yöntemi), Zouguanfa (hareketli kupa yöntemi), Ciluobaguanfa (meridyen delme hacamat yöntemi) vb. sayılabilir.
Pek çok kupa çeşidi vardır ve klinik pratikte yaygın olarak bambu kupalar, çömlek kupalar, cam kupalar ve hava emişli kupalar kullanılmaktadır.
1- Zhuguan (bambu kupa): 3-5 cm çapında sağlam ve hasarsız bir bambu kullanılır, 6-8 cm veya 8-10 cm uzunluğunda bambu tüp şeklinde kesilir, bir ucu alt olarak ayrılır, diğer ucu kupa ağzı olarak kullanılır, yeşil kabuğu ve iç zarı bir bıçakla kazınır, bel tamburu şeklinde bir silindir haline getirilir ve kutu ağzını pürüzsüz ve düz hale getirmek için zımpara kağıdı ile parlatılır. Bambu kupaların avantajları, kolay elde edilebilir malzeme, ekonomik ve imalatının kolay olması, hafif olması ve kırılmasının kolay olmamasıdır. Dezavantajı ise, kurumasının ve sızdırmasının kolay olması ve adsorpsiyon gücünün büyük olmamasıdır.
2- Taoguan (çömlek kupa): Kilden yapılmış çömleğin uçları küçük, ortası hafif dışa doğru çıkıntılıdır, porselen tambur şeklinde, düz diplidir. Bu tür bir kupanın avantajı, yüksek emiş gücüne sahip olması, ancak daha ağır bir dokuya sahip olması ve kırılması ve hasar görmesi kolay olmasıdır.
3- Boliguan (cam kupa): Seramik kupa bazında camdan yapılmıştır. Gövdesi küresel ve kupa ağzı düzdür. Büyük, orta ve küçük olmak üzere üç çeşidi vardır. Avantajı, dokunun şeffaf olması, yerel cilt değişikliklerinin kullanım sırasında doğrudan gözlemlenebilmesi, zamanı kavramak için uygun olması ve klinik uygulamanın daha yaygın olmasıdır. Dezavantajı da kırılması kolaydır.
4- Chouqiguan (gaz çekme kupası): Penisilin, streptomisin veya benzeri küçük ilaç şişeleri kullanılır. Şişenin dibi kesilir ve düzeltilir. Şişenin ağzındaki kauçuk tıpa, hava çıkışı için kullanılabilmesi için sağlam tutulmalıdır. Şeffaf plastikten yapılmış mevcut gaz emme kupası, hava tahliyesini kolaylaştırmak için üzerine bir piston eklenir. Bu tür bir kupa da kolayca kırılır.
Huoguanfa (sıcak kupa yöntemi): Yanarken alevin ısısını egzoz havası olarak kullanılır, böylece kupada negatif basınç oluşur ve kupa cilt üzerinde emilir. Birkaç yöntemi vardır:
a) Touhuofa (ateş dökme yöntemi): İnce kağıt bir kağıt rulosu haline getirilir veya ince kağıt şeritler halinde kesilir, 1/3 oranında yandığında kupaya konulur ve çukurluğu seçilen parçaya hızlı bir şekilde vurulur. Ateş dökülürken, kağıt rulo veya kağıt şerit kullanımına bakılmaksızın, kupanın ağzından 1 inch'ten daha yüksek olmalıdırlar. Yaklaşık 1 inch yandıktan sonra, kağıt rulolar ve kağıt şeritler ateşin bir tarafına eğilebilir, kupa ve alev cildi yakmaz. Yeni başlayanlar için ayrıca bir kat ıslak kağıt koyulabilir veya çekilen yere biraz su uygulanabilir, böylece ısıyı emebilir ve cildi koruyabilir.
b) Shanhuofa (şimşek ateşi yöntemi): Bir ucuna 7-8 numaralı kalın demir tel ile asbestli ip veya ip sarılır ve alkol tutucusu yapılır. Kullanılmadan önce, alkol çubuğu %95 alkole batırılır, bir alkol lambası veya mumla yakılır, alkol çubuğunun alevi kupanın dibine yakınlaştırılır, hızla geri çekilir ve hemen çukurluğu olması gereken parçanın üzerine yapıştırılır, bu esnada kupa negatif basınç haline gelmiştir ve emilebilir. Şimşek ateş yönteminin avantajı, alkol çubuğu yanıp söndüğünde alevin kupayı terk etmesi ve kupada ateş olmamasıdır, bu da yangın yönteminden daha iyi olan haşlanmayı önleyebilir.
c) Dijiufa (şarap damlası yöntemi): Kupanın iç duvarının ortasına 1 ila 2 damladan daha az alkol damlatılır, alkolün kupanın iç duvarına eşit şekilde yapışmasını sağlamak için kupa bir tur çevirilir (kupanın ağzına dokunmamalıdır), ardından alkolü yakmak için bir kibrit kullanılır, kupanın ağzı aşağı bakacak şekilde, seçilen parçadaki kutuya hızlıca dokunulur.
d) Tiemianfa (pamuk yapıştırma yöntemi): Yaklaşık 0,5 cm karelik küçük bir emici pamuk alınır, alkole batırılır ve kupa duvarının ortasına sıkıca yapıştırılır, bir kibritle yakılır ve hemen kupa seçilen parçaya bağlanılır. 2-3 cm çapında yanıcı olmayan ve ısı ileten bir kütle hazırlanılır ve çekilmesi gereken yere konulur, üzerine küçük bir alkollü pamuk top yerleştirilir, pamuk yakılır, kupaya sıkıştırılır ve emdirilir, hemen yukarı kaldırılarak güçlü bir emiş üretilir.
Shuiguanfa (su kupası yöntemi): Genellikle bambu kupalar kullanılmaktadır. Kupa tencereye koyunulur ve kaynatmak için su eklenir. Kullanırken kupa, cımbızla boşaltılır, sıvı silkelenir veya kupanın ağzı katlanmış bir havlu ile sıkıca kapatılır, ısı ile cilde bastırılır, ve bu onu absorbe edebilecektir.
Chouqifa (gaz çekme yöntemi): İlk olarak, penisilin, streptomisin vb. atık şişelerinden yapılmış vakumlu kabını çukurluk gerektiren parçaya sıkıca tutturulur ve bir şırınga kullanarak şişedeki havayı lastik tıpadan çekerek emilebilecek negatif basınç oluşturacak şekilde çıkarılır. Veya plastik bir kabın pistonunu kapatmak için bir emme silindiri kullanılır ve havayı emebilir.
Kupa yönteminin klinik uygulamasında, farklı koşullara göre farklı kupa yöntemleri seçilebilir. 6 yaygın kupa yöntemi vardır:
Liuguan (kupa bekletme): Oturma kupası olarak da bilinir, yani hacamattan sonra kupa emilir ve 10-15 dakika ameliyat bölgesinde bırakılır ve ardından kutu kaldırılır. Bu yöntem genel hastalıklara uygulanabileceği gibi hem tek kupa hem de çoklu kupalara uygulanabilmektedir.
Zouguan (hareketli kupa): İtme kupası olarak da bilinir, genellikle bel, uyluk vb. gibi geniş alanlı ve kalın kaslı kısımlar için kullanılır. Daha büyük kalibreli bir cam kupa kullanılabilir. Kupanın ağzı düzgün olmalıdır. Önce kupanın ağzına veya kupalanacak kısma vazelin merhemi gibi bir miktar kayganlaştırıcı sürülür ve ardından kupa çekilir. Hacamat gerektiren sol ve sağ kısımlar ileri geri itilir. Çekilen kısmın derisi kızardığında, tıkandığında ve hatta kan durduğunda, kupayı aşağı doğru kaldırılır.
Shanguan (şimşek kupası): Kupa, şimşek ateşleme yöntemiyle çektikten sonra, hemen yukarı ve aşağı kaldırılır ve ardından hızla dışarı çekilir, böylece cilt kızarana kadar tekrar tekrar yukarı ve aşağı çekilir ve ardından dışarı çekilir.
Liuzhenbaguan (iğne bekletilerek kupa koyma): Bu yöntem akupunktur ve haacamatın birleşimidir. Yani önce akupunktur yapılır ve hava aldıktan sonra iğne batırılır, ardından iğne orta nokta olacak şekilde kupa yukarı çekilir, 10-15 dakika bekletilir, ardından kupa çıkarılır ve iğneyi çekilir.
Cixuebaguan (kana kupa batırma): Bu yönteme, meridyenlere batırma da denilmektedir. Yani çekilecek yerdeki cilt dezenfekte edildikten sonra, kanamayı üçgen bir iğne ile delinir veya deriye iğne ile vurup ardından çukurlaştırarak iğnelemenin etkisini kuvvetlendirilir. Genellikle akupunkturdan sonra kupalar 10-15 dakika bırakılır.
Yaoguan (ilaçlı kupalama): Bu yöntem, önce belirli bir miktarda sıvı ilacı, genellikle kupanın yaklaşık 1/2'si olmak üzere emme kupasında depolamak anlamına gelir. İlaçlar genellikle zencefil, biber sıvısı, iki taraflı iğne tentürü, romatizma şarabı vb. kullanılır veya buna göre hazırlanılır ve ardından emme kupasına basılır. Yöntem havayı çıkarmaktır, böylece kupa cilt üzerinde emilir.

拔罐

拔罐法古称角法，又名火罐气、吸筒疗法，是以罐为工具，利用燃烧排除罐内空气，造成负压，使之吸附于腧穴或应拔部位的体表，产生刺激，使被拔部位的皮肤充血、淤血，以达到防治疾病的目的。
罐的种类很多，临床常用的有竹罐、陶罐、玻璃罐和抽气罐等。唯高热、抽搐、痉挛等症，皮肤过敏或溃疡破损处，肌肉瘦削或骨骼凹凸不平及毛发多的部位不宜使用，孕妇腰骶部及腹部均须慎用。
拔罐法古称角法，又称吸筒法，早在马王堆汉墓出土的帛书《五十二病方》中就有记载，历代中医文献中亦多论述，主要为外科治疗疮疡时，用来吸血排脓。后来又扩大应用于肺结核、风湿病等内科病证。随着医疗实践的不断发展，不仅罐的质料和拔罐的方法不断得到改进和发展，而且治疗的范围也逐渐扩大，外科、内科等都有它的适应症，并经常和针刺配合使用。因此，拔罐法成为针灸治疗中的一种重要方法。
中医治疗疾病的一种方法。又名火罐气、吸筒疗法。以罐为器，利用燃烧的热力排去其中的空气以产生负压，使之吸着于皮肤，造成被拔部位的皮肤淤血现象，从而达到治疗疾病的目的。罐的质地、形式多种多样。拔罐法适用于风湿痹痛、腹痛、消化不良、头痛、高血压、感冒、咳嗽、腰背痛、月经病、软组织损伤、目赤肿痛、麦粒肿、丹毒等，尤其对小儿患者更为适用。唯高热、抽搐、痉挛等症，皮肤过敏或溃疡破损处，肌肉瘦削或骨骼凹凸不平及毛发多的部位不宜使用，孕妇腰骶部及腹部均须慎用。
应用各种方法排除罐筒内空气以形成负压，使其吸附体表以治疗疾病的方法。又称吸筒疗法、拔筒法。古代有以兽角制成的，称角法。通过吸拔，可引致局部组织充血或郁血，促使经络通畅、气血旺盛，具有活血行气、止痛消肿、散寒、除湿、散结拔毒、退热等作用。
适用于感冒咳嗽，肺炎，哮喘，头痛，胸胁痛，风湿痹痛，腰腿痛，扭伤，胃痛，疮疖肿痛，毒蛇咬伤（排除毒液）等病症。使用时应注意选用罐口光滑、大小适宜，拔罐时间不宜过长。常用拔罐方法有闪罐法、投火法、抽气法、水罐法、留罐法、走罐法、刺络拔罐法等。
罐的种类很多，临床常用的有竹罐、陶罐、玻璃罐和抽气罐等。
1、竹罐：用直径3-5厘米坚固无损的竹子，截成6-8厘米或8—10厘米长的竹管，一端留节作底，另一端作罐口，用刀刮去青皮及内膜，制成形如腰鼓的圆筒，用砂纸磨光，使罐口光滑平正。竹罐的优点是取材容易，经济易制，轻巧，不易摔碎。缺点是容易燥裂漏气，吸附力不大。
2、陶罐：用陶土烧制而成，罐的两端较小，中间略向外凸出，状如瓷鼓，底平，口径大小不一，口径小者较短，口径大者略长。这种罐的优点是吸力大，但质地较重，容易摔碎损坏。
3、玻璃罐：是在陶制罐的基础上，改用玻璃加工而成，其形如球状，罐口平滑，分大、中、小三种型号。其优点是质地透明，使用时可直接观察局部皮肤的变化，便于掌握时间，临床应用较普遍。其缺点也是容易破碎。
4、抽气罐：即用青霉素、链霉素药瓶或类似的小药瓶，将瓶底切去磨平，磨光滑，瓶口的橡胶塞须保留完整，以便于抽气时使用。现有用透明塑料制成的抽气罐，上面加置活塞，便于抽气。这种罐亦易破碎。
火罐法：利用燃烧时的火焰的热力，排去空气，使罐内形成负压，将罐吸着在皮肤上。有下列几种方法：
a、投火法：将薄纸卷成纸卷，或裁成薄纸条，燃着到1/3时，投入罐里，将火罐迅速叩在选定的部位上。投火时，不论使用纸卷和纸条，都必须高出罐口一寸多，等到燃烧一寸左右后，纸卷和纸条，都能斜立罐里一边，火焰不会烧着皮肤。初学投火法，还可在被拔地方，放一层湿纸，或涂点水，让其吸收热力，可以保护皮肤。
b、闪火法：用7～8号粗铁丝，一头缠绕石棉绳或线带，作好酒精捧。使用前，将酒精棒稍蘸95%酒精，用酒精灯或蜡烛燃着，将带有火焰的酒精棒一头，往罐底一闪，迅速撤出，马上将火罐扣在应拔的部位上，此时罐内已成负压即可吸住。闪火法的优点是：当闪动酒精棒时火焰已离开火罐，罐内无火，可避免烫伤，优于投火法。
c、滴酒法：向罐子内壁中部，少滴1～2滴酒精，将罐子转动一周，使酒精均匀地附着于罐子的内壁上（不要沾罐口），然后用火柴将酒精燃着,将罐口朝下，迅速将罐子叩在选定的部位上。
d、贴棉法：扯取大约0.5公分见方的脱脂棉一小块，薄蘸酒精，紧贴在罐壁中段，用火柴燃着，马上将罐子扣在选定的部位上。准备一个不易燃烧及传热的块状物，直径2-3厘米，放在应拔的部位上，上置小块酒精棉球，将棉球燃着，马上将罐子扣上，立刻吸住，可产生较强的吸力。
水罐法： 一般应用竹罐。先将罐子放在锅内加水煮沸，使用时将罐子倾倒用镊子夹出，甩去水液，或用折叠的毛巾紧扪罐口，乘热按在皮肤上，即能吸住。
抽气法：先将青、链霉素等废瓶磨成的抽气罐紧扣在需要拔罐的部位上，用注射器从橡皮塞抽出瓶内空气，使产生负压，即能吸住。或用抽气筒套在塑料杯罐活塞上，将空气抽出，即能吸着。
临床应用拔罐法时，可根据不同病情，选用不同的拔罐法。常见的拔罐法有以下6种：
留罐：又称坐罐，即拔罐后将罐子吸附留置于施术部位10—15分钟，然后将罐起下。此法一般疾病均可应用，而且单罐、多罐皆可应用。
走罐：又称推罐，一般用于面积较大、肌肉厚的部位，如腰背部、大腿部等。可选用口径较大的玻璃火罐，罐口要平滑，先在罐口或欲拔罐部位涂一些凡士林油膏等润滑剂，再将罐拔住，然后，医者用右手握住罐子，向上、下、左、右需要拔罐的部位往返推动，至所拔部位的皮肤潮红、充血甚或瘀血时，将罐起下。
闪罐：采用闪火法将罐拔住后，又立即起下，再迅速拔住，如此反复多次地拔上起下，起下再拔，直至皮肤潮红为度。
留针拔罐：此法是将针刺和拔罐相结合应用的一种方法。即先针刺待得气后留针，再以针为中心点将火罐拔上，留置10-15分钟，然后起罐拔针。
刺血拔罐：此法又称刺络拔罐。即在应拔部位的皮肤消毒后，用三棱针点刺出血或用皮肤针叩打后再行拔罐，使之出血，以加强刺血治疗的作用。一般针后拔罐留置10-15分钟。
药罐：此法是指先在抽气罐内盛贮一定的药液，一般为罐子的1/2左右，药物常用生姜、辣椒液、两面针酊、风湿酒等，或根据需要配制，然后按抽气罐作法抽去空气，使罐吸附在皮肤上。