Geleneksel Çin Tıbbı

Zhongyi, geleneksel Çin tıbbı anlamına gelir. Çin tıbbının teorik sisteminin oluşumu eski Çin felsefesi ile yakından bağlantılıdır. Çin tıbbı 4500 yıl önce Sarı İmparator Huangdi (2697-2596) tarafından Neijing (iç klasiği) eseriyle kurulmuştur. Çin tıbbının kurucuları Xuanyuan Huangdi, Shen Nongshi, Li Shizhen, Zhang Zhongjing vb. doktorlarıdır. Çin tıbbının teorik sisteminin oluşumu eski Çin felsefesi ile yakından bağlantılıdır. Geleneksel Çin tıbbı, Çin halkının uzun süreli tedavi ve yaşam pratiğini durmadan biriktirmesi ve tekrar özetleyerek adım adım şekillendirerek kendisine özgü teori tazından oluşan tıp sistemidir.
Geleneksel Çin tıbbı, Çin’ in diğer etnik halklarının tedavi yöntemlerinin bütünüdür ve Hanzu Yixue (Çin halkı tıbbı), Cangzu Yixue (Tibet halkı tıbbı), Mengguzu Yixue (Moğol halkı tıbbı), Weiwuerzu Yixue (Uygur halkı tıbbı) gibi halkların tıp yöntemlerinden oluşur. Geleneksel Çin tıbbında, en kalabalık olan Han halkının nesillere ulaşan metinleri ve tarihi kültürünün geçmişiyle Han halkı tıbbı, dünyada en büyük etkiye sahiptir. 19. yüzyılda batı tıbbının Çin’ e girmesiyle, Han halkı tıbbına Zhongyi, batının tıbbına ise Xiyi denildi. Geleneksel Çin tıbbında, Han halkı tıbbı tarihte en uzun geçmişiyle, pratik deneyimlere ve bol teorik anlayışa sahiptir. Çin tıbbının kaynağı, Çin’ in Huanghe (sarı nehir) havzasıdır ve en erken kurulan akademik sistemdir. Çin tıbbı, uzun bir süreç içerisinde tarihi farklılıklarla ortaya çıkmış, bir çok doktorun olmasından dolayı, sayısız okul ve klasikler oluşmuştur.
3000 yıl önce, Yinshang (mö.1324-mö.1066) dönemi kemik yazıtlarına göre Çin, tedavi ve sağlık ile ilgili bir düzine hastalık kayıtlarına sahiptir.
Zhou (mö.1066-mö.221) döneminde, Wang (gözlemleme), Wen (işitme), Wen (soruşturma) ve Qie (kesme)’den oluşan teşhis yöntemleri ile bitkisel ilaçlar, akupunktur, cerrahi gibi yöntemler kullanılmaya başladı. Qin (mö.221-mö.206) ve Han (mö.206-ms.220) dönemlerinde, “Huangdi Neijing” (Sarı İmparator İç Klasiği) sistemi teorileri ile şekillendi. Bu kitap, günümüze ulaşan en eski klasiktir ve Çin tıbbı teorilerinin kaynağıdır. Zhang Zhongjing’ in eseri “Shanghan Zabinglun” (ateşli hastalıklar tezi)’nde özel yorumlar ile sayısız hastalığın tenkitli teşhisi ve tedavisi ilkelerini içermektedir, bu eser gelecek nesiller için klinik gelişimine temel olmuştur.
Han (mö.206-ms.220) dönemi, bilimde yüksek seviyeye sahiptir. “Sanguozhi” (3 krallık kayıtları)’ da, ünlü doktor Hua Tuo’nun bulduğu, bütün vücut anestezisi olan Mafeisan, cerrahi işlemlerde kullanmaya başlandı.
Wei, Jin, Nanbei (220-581)’ den Sui, Tang (581-907)’a kadar 5 dönemde, nabız teşhisinde üstün başarılar sağlandı.
Jin (936-946) döneminin ünlü doktoru Wang Shu’ un eseri Maijing (damar klasiği)’ nde 24 çeşit damar özetlenmiştir. Bu kitabın Çin tıbbı üzerinde büyük bir etkisi vardır ve aynı zamanda Çin dışına da yayılmıştır. Bu dönemde, tıbbı uzmanlıklar olgun hale gelmiştir. Akupunktur eseri “Zhenjiu Jiayijing (akupunkturun ilk ve diğeri klasiği); “Bappuzi” (barındırmanın sadeliği) ve “Zhouhoufang” (dirseğin arkası) Dan noktasını temsil eden eserlerdir. Bitkisel ilaç alanında “Leigong Paozhilun” (gülle kızartması tezi); cerrahi alanda “Liu Juanzi Guyifang” (Liu Juanzi’ nın hayalet kaybetme yöntemi), “Zhubingyuan Houlun” (çeşitli hastalıkların kaynağının koşulları tezi) hastalık sebepleri eseri, “LuxinJing” (çocuk kafatasının tepesi klasiği) çocuk ihtisası eseri; “Xinxiu Bancao” (yeni budama temel bitkiler) dünyanın ilk bitki sözlüğü; göz ihtisası eseri “Yinhai Jingwei” (gümüş renginde artan zarifliği azalan) gibi. Buna ek olarak, Tang (618-907) dönemindeki Sun Simiao’ nun “Qianjin Yaofang” (bin altın özet reçete) ve Wang Dao’ nun “Waitai Miyao” (dış alan sırları özeti) gibi diğer büyük kitaplar.
Song (960-1279) dönemi tıp eğitiminde, akupunktur öğretiminde önemli gelişmeler olmuştur. Wang Weiyi’ in eseri “Tongren Shuxue Zhenjiu Tujing” (bronz manken üzerinde akupunktur noktaları klasiği), daha sonra öğrencilerin staj öğretimi için, gerçek boyutlarda akupunktur bronz mankeni tasarlanmıştır. Bu tasarı, akupunkturun sonraki gelişimi üzerinde öncü etkisi olmuştur.
Ming (1368-1644) döneminde bir grup tıp bilimcisi, tifo ateşi, ateşli hastalık ve veba gibi hastalıkların ayrımını yaptı.
Qing (1644-1911) döneminde ise, ateşli hastalıklarda tespitinde gelişme ile ortaya çıkan “Wenrelun” (ateşli hararet tezi) gibi eser yazıldı. Ming döneminde Çin’ e girmeye başlayan batı tıbbı, Çin’ e tanıtılmaya başlandı, Çin ve batı tıbbını bütünleştiriciliği savunan bir gurup hekim, çağdaş bütünleştirici tıbbın habercisi oldu. .

中国传统医学

中医学理论体系的形成，与中国古代哲学有密切的联系。中医4500年前创始 “内经” 黄帝 (2697-2596)。中医学创始医师，轩辕黄帝、神农氏、李时珍、张仲景。中国传统医学是中华民族在长期的医疗、生活实践中，不断积累、反复总结而逐渐形成的具有独特理论风格的医学体系。
中国传统医学是中国各民族医学的统称，主要包括汉族医学、藏族医学、蒙古族医学、维吾尔族医学等民族医学。在中国传统医学中，由于汉族人口最多，文字产生最早，历史文化较长，因此，汉族医学在中国以致在世界上的影响最大。在19世纪西方医学传入中国并普及以后，汉族医学又有“中医”之称，以此有别于“西医”，即西方医学。在中国传统医学中，汉族医学的历史最悠久，实践经验和理论认识最为丰富。中医发源于中国黄河流域，很早就建立了学术体系。中医在漫长的发展过程中，历代都有不同的创造，涌现了许多名医，出现了许多重要学派和名著。
在3000多年前的殷商甲骨文中，中国已经有关于医疗卫生以及十多种疾病的记载。
周代已经使用望、闻、问、切等诊病方法和药物、针灸、手术等治疗方法。秦汉时期，形成了《黄帝内经》这样具有系统理论的著作。此书是现存最早的一部中医理论性经典著作。张仲景所著的《伤寒杂病论》，专门论述了多种杂病的辨证诊断、治疗原则，为后世的临床医学奠定了发展的基础。
汉代外科学已具有较高水平。据《三国志》记载，名医华佗已开始使用全身麻醉剂“麻沸散”进行各种外科手术。
从魏晋南北朝到隋唐五代，脉诊取得了突出的成就。
晋代名医王叔和所著的《脉经》归纳了24种脉象。该书不仅对中国医学有很大影响，而且还传到了国外。这一时期医学各科的专科化已趋成熟。针灸专著有《针灸甲乙经》；《抱朴子》和《肘后方》是炼丹的代表著作；制药方面有《雷公炮炙论》；外科有《刘涓子鬼遗方》；《诸病源候论》是病因专著，《颅囟经》是儿科专著；《新修本草》是世界上第一部药典；眼科专著有《银海精微》等等。另外，唐代还有孙思邈的《千金要方》和王焘的《外台秘要》等大型方书。
在宋代医学教育中，针灸教学有了重大改革。王惟一著有《铜人腧穴针灸图经》，后来，他又设计制造等身大针灸铜人两具，教学时供学生实习操作。这一创举，对后世针灸的发展影响很大。
明代时，有一批医学家提出把伤寒、温病和温疫等病区分开。
到了清代，温病学说达到成熟阶段，出现了《温热论》等专著。从明代开始，西方医学传入中国，一批医学家们主张“中西医汇通”，成为当代中西医结合的先声。